Báo cáo tham luận của Cảng Lotus
tại Đại hội lần thứ VI – Hiệp hội Cảng biển Việt Nam

Tp. Vũng Tàu, 08-09/11/2007

__________________________________________________________________________

HẠ GIÁ CÓ LÀ HÌNH THỨC CẠNH TRANH HỮU HIỆU GIỮA CÁC CẢNG BIỂN VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HỘI NHẬP?

Hội nhập kinh tế quốc tế mở ra nhiều cơ hội và thách thức cho mọi doanh nghiệp trong mọi ngành nghề, lĩnh vực. Điều này đồng nghĩa với sức ép cạnh tranh ngày càng tăng. Hình thức thường thấy nhất để vượt lên đối thủ cạnh tranh cụ thể trong một cuộc cạnh tranh hiệu quả chính là hạ giá. Song hạ giá có luôn là hình thức cạnh tranh hữu hiệu giữa các cảng biển Việt Nam trong giai đoạn  hiện nay?

Theo số liệu thống kê, hơn 90% lượng hàng hoá xuất nhập khẩu của nước ta đã được vận chuyển bằng đường biển. Mỗi năm, 154 triệu tấn hàng hoá, 233 ngàn lượt khách và trên 62 nghìn lượt tàu thuyền đã qua cảng biển Việt Nam. Dự kiến đến năm 2010, sẽ có khoảng 200 triệu tấn hàng hoá được vận chuyển thông qua các cảng biển Việt Nam. Số lượng này sẽ tiếp tục tăng lên 340 triệu tấn trong 10 năm tiếp theo.

Theo Cục Hàng hải, thời gian tới, hệ thống cảng biển Việt Nam có nhiệm vụ phải tiếp nhận nhiều chủng loại tàu, đặc biệt là các tàu hiện đại, có trọng tải lớn.

Song hiện tại sự phát triển của ngành hàng hải chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của đất nước.

Với khoảng 90% hàng hoá xuất nhập khẩu bằng đường biển thì vận tải biển Việt Nam chật vật lắm cũng chỉ dành được khoảng 20%, còn lại 80% thị phần béo bở này do các đội tàu biển nước ngoài nắm giữ. Trong khi đó cảng biển Việt Nam hầu hết đã hết công suất.

Một thực trạng đáng lưu ý khác là mặc dù đã có Hiệp hội cảng biển nhưng các cảng trong nước lại cạnh tranh nhau khốc liệt, nhiều cảng đã tự giảm giá dịch vụ thậm chí giảm dưới giá thành nhằm thu hút khách hàng. Đây là giải pháp tiềm ẩn nhiều rủi ro vì với giá cước thấp các cảng này chỉ đủ bù các chi phí hoạt động, không thể tích lũy vốn để tiếp tục tái đầu tư, mở rộng dẫn đến công nghệ lạc hậu, yếu kém, khả năng cạnh tranh suy giảm.

Trong khi đó tại Việt Nam, nếu một doanh nghiệp có suất sinh lời trên vốn bình quân trong vòng 5-10 năm qua dưới 8% có thể coi như hoạt động kinh doanh kém hiệu quả vì trong thời gian này, lãi suất huy động vốn 12 tháng của các ngân hàng thương mại bình quân khoảng 8%, lãi suất trái phiếu chính phủ có thời hạn từ 2-5 năm cũng ở mức này.

Vậy, một câu hỏi lớn được đặt ra ở đây là “Giải pháp để sử dụng vốn đầu tư hiệu quả là gì?”

Như chúng ta thấy, hành vi bán dưới giá thành, dưới giá mua vào, dưới giá thị trường là một phương tiện chủ yếu trong hoạt động cạnh tranh hiệu quả, nhưng nó cũng có thể trở thành một phương tiện nguy hiểm nhằm huỷ diệt đối thủ cạnh tranh. Tuy vậy, hành vi này lại không nằm trong 9 hành vi cạnh tranh không lành mạnh bị cấm trong Luật cạnh tranh đã được Quốc Hội thông qua, Luật cạnh tranh chỉ có một quy định cấm các doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường bán hàng hoá, cung cấp dịch vụ dưới giá vốn hàng hoá nhằm loại bỏ đối thủ cạnh tranh.

Như vậy, Luật cạnh tranh đã hoàn toàn thả nổi, không điều chỉnh hành vi bán phá giá không lành mạnh của các doanh nghiệp không có vị trí thống lĩnh thị trường?

Với năng lực cảng biển Việt Nam hiện nay, nếu không đẩy mạnh đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, áp dụng mô hình quản lý tiên tiến và nâng cao năng lực khai thác thì thời gian tới tàu bè sẽ phải xếp hàng chờ bốc xếp hàng xuất nhập khẩu.

Tuy cảng phí mà các doanh nghiệp khai thác cảng thu thấp nhưng chi phí mà tàu phải trả cho nhà nước tương đối cao như phí luồng lạch, phí bảo đảm hàng hải, phí hoa tiêu cộng với chi phí phát sinh do thời gian tàu chờ đợi vào làm hàng tại cảng sẽ làm giảm khả năng cạnh tranh quốc tế của doanh nghiệp và ảnh hưởng tới sự phát triển chung của kinh tế đất nước.

Đây chính là thời điểm quan trọng để Hiệp hội cảng biển cần phát huy hơn nữa vai trò, nhiệm vụ của hiệp hội trong việc khuyến nghị với nhà nước, các ngành hữu quan và các địa phương về các chủ trương chính sách, biện pháp phát triển của cảng, điều hòa giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh giữa các hội viên, phát huy sức mạnh của các hội viên để cùng đủ sức cạnh tranh với các cảng biển trong khu vực.

Đồng thời, để đáp ứng yêu cầu hội nhập, nâng cao năng lực cạnh tranh, các cảng biển cần chú trọng chất lượng dịch vụ, năng suất xếp dỡ, đầu tư có hiệu quả, có chiều sâu, rồi mới đến giá cả...vv. Tích cực ứng dụng các thành tựu khoa học và công nghệ, nhất là trong công tác quản lý và khai thác cảng biển. Bên cạnh đó đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ quản lý, kỹ sư, công nhân kỹ thuật có trình độ chuyên môn cao, chú trọng công tác đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ. Các yếu tố cần thiết trên cùng với cơ chế chính sách phù hợp là yếu tố thúc đẩy sự phát triển của ngành hàng hải Việt Nam, đáp ứng yêu cầu khi Việt Nam là thành viên WTO.

Công ty liên doanh Bông sen
Cảng Lotus