Hoạt động của VPA

Tham luận của Cảng Phú Mỹ
tại Đại hội lần thứ VI – Hiệp hội Cảng biển Việt Nam
08-09/11/2007 - Tp. Vũng Tàu

_____________________________________

CHIẾN LƯỢC KHAI THÁC KINH DOANH VÀ PHÁT TRIỂN

Kính thưa …
Kính thưa quý vị quan khách, các đại biểu.

Hôm nay, một lần nữa chúng tôi là những đại biểu Cảng Phú Mỹ rất vui mừng được tham dự đại hội lần thứ 6 năm 2007 của Hiệp Hội Cảng Biển tổ chức tại thành phố biển Vũng Tàu.
Nhằm chia sẻ thông tin và kinh nghiệm khai thác kinh doanh cảng với các đồng nghiệp trong Hiệp Hội, bài tham luận của Cảng Phú Mỹ năm nay đề cập đến quá trình thành lập cảng, những khó khăn trong những năm đầu và những thành công tạm thời đã đạt được.

I- Quá trình thành lập Cảng Phú Mỹ :

Như quý vị đã biết, Cảng Phú Mỹ là cảng biển nước sâu đầu tiên của khu vực phía Nam, nằm trên bờ sông Thị Vải, thuộc Khu Công Nghiệp Phú Mỹ I, thị trấn Phú Mỹ, huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, được thành lập năm 1993 bởi Công Ty Liên Doanh Dịch Vụ Xuất Nhập Khẩu Nông Lâm Sản và Phân Bón Bà Rịa, gọi tắt là CTY LD BARIA SERECE gồm các nhà đầu tư thuộc 03 quốc gia Việt Nam, Pháp và Na Uy.
Mới đây vào ngày 20 tháng 08 năm 2007, Công Ty Liên Doanh Baria Serece đã đựoc Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cấp giấy phép chuyển đổi thành Công Ty Cổ Phần Dịch Vụ Xuất Nhập Khẩu Nông Lâm Sản và Phân Bón Bà Rịa, tên giao dịch viết tắt vẩn giữ nguyên là BARIA SERECE với các cổ đông sau đây:

1- Các cổ đông Việt Nam gồm có :
+ CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU THỐNG NHẤT TỈNH BÀ RỊA-VŨNG TÀU;
+ CÔNG TY CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU BÌNH TÂY(BITEX); và
+ CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN VIỆT HÀ.

2- Cổ đông Pháp :
Trước đây là TẬP ĐOÀN SCPA , nay được đổi tên là SCPA-SIVEX INTERNATINAL LOGISTICS (SSI LOGISTICS) chuyên kinh doanh phân bón ; và

3- Cổ đông Na Uy :
Trước đây là TẬP ĐOÀN NORSK HYDRO nay đổi tên làYARA ASIA PTE LTD, chuyên sản xuất và kinh doanh phân bón.

Ngay từ lúc đầu, dự án thành lập cảng đã định hướng Cảng Phú Mỹ là cảng chuyên làm hàng rời, phục vụ trước tiên nhu cầu xuất nhập khẩu hàng hóa, nguyên liệu nhằm mục đích kinh doanh của các thành viên trong Công Ty, trong đó đáng kể là Tập Đoàn SCPA của Pháp và Tập đoàn Norsk Hydro của Na Uy. Các tập đoàn này ngay từ giữa thập niên 80 đã có kế họach đầu tư ở Việt Nam như :

1-Tập đoàn SCPA, ngoài việc đầu tư vào Cảng Phú Mỹ, cũng đã đầu tư vào :

+ Công Ty Liên Doanh Proconco có 01 nhà máy tại khu công nghiệp Biên Hòa I, 01 nhà máy tại Đình Vũ – Hải Phòng và 01 nhà máy tại Cần Thơ, chuyên sản xuất kinh doanh thức ăn gia súc; và

+ Công Ty Liên Doanh Baconco có nhà máy sát bên Cảng Phú Mỹ, chuyên sản xuất kinh doanh phân bón tổng hợp NPK.

2-Kế đến là Tập đoàn phân bón Norsk Hydro nay là Yara Asia Pte Ltd đã đầu tư thành lập Công Ty TNHH Yara Việt Nam, hiện cũng đã có nhà máy gần Cảng Phú Mỹ, chuyên sản xuất kinh doanh phân bón tổng hợp NPK như Công Ty Liên Doanh Baconco kể trên.
Cả ba Công Ty Proconco, Baconco và Công Ty Yara Việt Nam đều có nhu cầu nhập nguyên liệu thức ăn gia súc và phân bón vào Việt Nam.
Do được định hướng là một cảng chuyên làm hàng rờiù nên các chủ đầu tư đã nhờ Cảng Rouen của Pháp làm nhà tư vấn thiết kế xây dựng cầu cảng của Cảng Phú Mỹ có hình chử T, để có thể nhận tàu lớn ở mặt cầu ngoài và tàu con ở mặt cầu trong.

II- Những khó khăn lúc ban đầu :

Cảng Phú Mỹ chính thức đi vào họat động kể từ cuối tháng 09 năm 1996. Trong 03 năm đầu, từ năm 1997 đến năm 1999, công tác tiếp thị của Cảng Phú Mỹ đi tìm thị trường /nguồn hàng gặp rất nhiều khó khăn :

1)-Nguồn hàng của các thành viên trong Công Ty đưa về Cảng Phú Mỹ chưa được nhiều khiến doanh thu không đủ để khấu hao tài sản và đầu tư thêm đề phát triển. Trong tình hình này Cảng cần phải tìm nguồn hàng từ thị trường tự do ngoài tập đoàn.

2)-Lúc đó khu công nghiệp Phú Mỹ mới ở giai đoạn đầu phát triển. Chỉ có Công Ty Liên Doanh Vinakyoei ký với Cảng hợp đồng bốc dỡ 100.000 tấn phôi thép nhập khẩu hàng năm và thỉnh thoảng có những lô thiết bị nhập về cho nhà máy điện Phú Mỹ và một số dự án khác. Nhưng đây là những loại hàng hóa theo thời vụ. Ngoài ra không có nguồn hàng nào khác thuộc Khu Công Nghiệp Phú Mỹ xuất/nhập khẩu qua Cảng Phú Mỹ.
Tìm hiểu thêm tình hình hàng hóa ở các khu công nghiệp lân cận như Mỹ Xuân, Gò Dầu, Nhơn Trạch thì được biết hàng hóa ở các khu công nghiệp này xuất nhập khẩu chủ yếu bằng công tơ nơ nên cũng không có hy vọng tìm được nguồn hàng xá để có thể đưa về cảng.

3)-Qua nghiên cứu thêm cho thấy hai mặt hàng xá chiến lược nhập khẩu từ nước ngoài vào Việt Nam bao gồm chủ yếu phân bón và hàng nông sản làm nguyên liệu cho thức ăn gia súc.
Được lợi thế là cảng nước sâu, nhưng Cảng Phú Mỹ ở quá xa thị trường tiêu thụ nên việc tiếp cận khách hàng để mời họ đưa hàng về Cảng Phú Mỹ lúc đó cũng là một điều hết sức nan giải, cụ thể như :

Phân bón nhập khẩu được tiêu thụ nhiều nhất ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Các nhà máy sản xuất thức ăn gia súc lại nằm rải rác ở các tỉnh xa như Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Tiền Giang,...v.v.
Vì ở xa nên chi phí vận chuyển hàng bằng đường bộ và đường sông từ Cảng Phú Mỹ đi về các tỉnh nói trên quá cao. Không có nhà nhập khẩu nào sẳn lòng đưa hàng về Cảng Phú Mỹ.

Ngoài việc thị trường ở xa cảng, điều khó khăn nữa cần phải kể đến là tâp quán của người nhập khẩu Việt Nam lúc đó thường mua những lô hàng nhỏ, vừa khả năng tài chánh để mở thư tín dụng thanh toán tiền mua hàng cho thương nhân nước ngoài. Do đó, tàu vận chuyển hàng rời nhập khẩu vào Việt Nam thường là tàu nhỏ hoặc trung bình có trọng tải từ 15.000 đến 30.000 DWT, kết hợp hàng của vài người mua trong cùng một tàu. Đưa những tàu cở này vào Cảng Phú Mỹ thì không có lợi gì cho người bán lẩn người mua.

Trong những năm cuối của thập niên 90, qua theo dõi thị trường, chúng tôi biết được cước tàu có thể giảm từ 3 đến 5 đô la Mỹ cho một tấn hàng đối với lô hàng 50.000 tấn so với lô hàng 10.000 tấn. Do đó giá mua hàng CIF cho những lô hàng lớn cở 50.000 tấn vận chuyển bằng tàu panamax sẽ thấp hơn. Người mua hàng trong nước có được nguồn hàng với giá cạnh tranh và thương nhân nước ngoài có thể bán được hàng nhanh hơn. Nếu giá mua CIF giảm đi 3 đô la Mỹ cho một tấn hàng thì người mua có thể dể dàng bù đắp chi phí vận chuyển cao từ Cảng Phú Mỹ về kho hay nhà máy của họ.

Đây là thị trường còn bỏ ngỏ mà bộ phận tiếp thị của Cảng Phú Mỹ cần phải nghiên cứu để trình Ban Giám Đốc phương án mua sắm thiết bị chuyên dụng làm hàng tàu panamx. Thế là chúng tôi đã tập trung thời gian đi vận động khách hàng nhập khẩu phân bón trong nước và thương nhân nước ngoài nên mua bán những lô hàng lớn vận chuyển về Việt Nam bằng tàu panamax để đưa về Cảng Phú Mỹ dỡ hàng và đóng bao.. Thoạt đầu khách hàng không tin tưởng vào tính khả thi của dự án vì Cảng Phú Mỹ chưa có trang thiết bị làm hàng tàu panamax thường không được trang bị cẩu. Liên quan đến việc này cũng cần nói thêm là lúc đó Hội Đồng Quản Trị và Ban Giám Đốc Cảng do thận trọng, chưa dám đưa ra quyết định đầu tư mua sắm trang thiết bị đắt tiền khi chưa có nguồn hàng ổn định.

Trong năm 1999, thỉnh thoảng có tàu panamax vận chuyển phân bón u-rê xá từ Ukraina về Việt Nam. Nhưng do luồng sông Sài Gòn cạn nên tàu không thể vào cập cảng Sài Gòn ngay. Công tác bốc dỡ một phần hay phân nữa lượng hàng trên tàu để đáp ứng độ sâu của luồng sông phải được thực hiện bằng cẩu nổi kết hợp với cẩu con đặt trên boong tàu đậu ở vùng neo Gành Rái hay Gò Gia. Tuy nhiên, bốc dỡ hàng tại Gành Rái hay Gò Gia có những rủi ro nhất định như : không đảm bảo được tốc độ dỡ hàng và mức thất thoát hàng cao do gió mạnh làm bay hàng xuống nước, không thu gom lại được như ở cầu cảng. Ngoài ra còn phải đối phó với việc mất hàng trong quá trình chuyển hàng bằng sa-lan vào cảng.

Để giảm rủi ro mất hàng khi phải dỡ hàng ở vùng neo, chủ tàu và khách hàng đã chọn Cảng Phú Mỹ cho tàu panamax cập cầu để bốc dỡ một phần hàng trước khi đưa tàu về cảng đích ở TP HCM. Trong thời điểm này, như đề cập ở trên, Cảng Phú Mỹ chưa được chuẩn bị tốt cho nên khi nhận tàu panamax, Cảng phải thuê cẩu con đặt trên boong tàu để dỡ hàng và đóng bao cùng một lúc. Cảng Phú Mỹ chỉ có thể cam kết tốc độ giải phóng tàu ở mức tối đa 3.000 tấn cho một ngày thời tiết tốt.

III- Tháo gở bế tắt :

Thật ra tốc độ bốc dỡ hàng xá nói chung (như phân bón u-rê) ở mức 3.000 tấn/ngày cho tàu Panamax là quá thấp để người bán có thể thương lượng được mức cước thuê tàu cạnh tranh.
Muốn chiếm được thị trường còn bỏ ngỏ này, trước mắt, Cảng Phú Mỹ phải có thể dỡ hàng từ tàu panamax với tốc độ tối thiểu 5.000 tấn/ngày. Tuy nhiên, do ở xa, khách hàng trong nước không thể nào nhận thẳng hàng từ tàu theo tốc độ dỡ hàng. Do đó, ngoài việc mua một cẩu bờ chuyên dụng để dỡ hàng nhanh, Cảng phải xây thêm một nhà kho để đưa hàng xá từ tàu vào kho lưu trử tạm mỗi khi phải đợi phương tiện của chủ hàng.
Từ năm 2001 đến năm 2003, Cảng Phú Mỹ đã từng bước đầu tư xây dựng một nhà kho tương đối hiện đại có sức chứa 70.000 tấn và mua một cẩu bờ Liebherr chuyên làm hàng xá có sức nâng 25 tấn ở tầm với 28m.
Được trang bị một cần cẩu chủ lực và một nhà kho lớn như kể trên, Cảng Phú Mỹ đã bắt đầu phát huy được lợi thế của một cảng biển nước sâu và phần nào đáp ứng được nhu cầu dỡ hàng nhanh từ tàu panamax trong thời điểm đó.

IV- Xây dựng chiến lược phát triển :

Do thị trường phân bón không ổn định, từ năm 2002 Cảng đã đa dạng hoá hoạt động của mình bằng cách xây dựng chiến lược khai thác cảng theo hướng tìm thêm đối tác có tiềm lực hàng đầu trong nhiều lĩnh vực kinh tế khác. Từ hoạt động tiếp thị theo định hướng nói trên Cảng Phú Mỹ đã ký được nhiều hợp đồng dịch vụ dài hạn với một số khách hàng có tiềm năng khiến Cảng có thể đảm bảo duy trì 2/3 sản lượng hàng thông qua cảng mỗi năm. Các loại hàng chiến lược quan trọng thông qua cảng trong các năm qua bao gồm : phân bón, than đá, sắt thép, nông sản, thiết bị, hóa chất lỏng, dầu thực vật thô,...v.v.

Các Công Ty của 02 Tập Đoàn SSI Logistics và Yara Asia Pte Ltd, như “Proconco”, “Baconco” và Yara Viet Nam, đưa về Cảng Phú Mỹ hàng nguyên liệu thức ăn gia súc và phân bón trung bình 400.000 tấn mỗi năm.
Ngoài ra, Cảng Phú Mỹ cũng đã ký được những hợp đồng dịch vụ dài hạn 5 năm và 10 năm với một số khách hàng quan trọng sau đây :

1)- Công Ty Liên Doanh Vinakyoei có nhà máy cán thép tại Khu Công Nghiệp Phú Mỹ 1, là khách hàng truyền thống của Cảng Phú Mỹ.
2)- Canpotex, một Doanh Nghiệp hàng đầu Canada chuyên sản xuất kinh doanh phân bón kali.
3)- Công Ty CS Wind Tower của Hàn Quốc nhập khẩu thép tấm và xuất khẩu tháp gió (wind tower).
4)- Formosa là Tập Đoàn tư nhân trong danh sách 10 Tập Đoàn có tiềm năng nhất của Đài Loan đã đầu tư tại Nhơn Trạch – Đồng Nai để xây dựng một khu liên hợp dệt trên diện tích 300 hecta đất. Để đáp ứng nhu cầu sử dụng điện năng của mình, Formosa xây thêm một nhà máy phát điện chạy bằng than đá nhập khẩu. Hai bên đã ký hợp đồng dài hạn bốc dỡ than đá + các loại hóa chất lỏng phục vụ cho kỹ nghệ dệt.
5)- Bunge là Tập Đoàn hàng đầu của Mỹ trên thế giới chuyên kinh doanh các mặt hàng nông sản thực phẩm với doanh số 25 tỷ đô la Mỹ mỗi năm. Với ý muốn xâm nhập thị trường thức ăn gia súc đang tăng trưởng ở Việt Nam, Bunge đã quyết định đưa hàng bằng tàu panamax đến Cảng Phú Mỹ để dỡ hàng + lưu kho.
6)- Công Ty Cổ Phần Dầu Thực Vật Tường An, có nhà máy chế biến gần Cảng Phú Mỹ, mới đây đã ký với Cảng Phú Mỹ một hợp đồng dỡ hàng nhập khẩu là dầu thực vật thô.
7)- Tổng Công Ty “Thép Việt” là káhch hàng tiềm năng cuối cùng đã ký với Cảng một hợp đồng bốc dỡ nguyên liệu là sắt vụn nhập khẩu để cung cấp cho nhà máy luyện cán thép của họ tại Khu Công Nghiệp Phú Mỹ I.

Lượng hàng xuất nhập khẩu và nội địa thông qua Cảng tăng dần từng năm, cụ thể trong 03 năm gần đây (lấy số tròn) :

Năm 2004 : 1.451.000 tấn
Năm 2005 : 2.267.000 tấn
Năm 2006 : 2.633.000 tấn

Dự kiến trong năm 2007, lượng hàng xuất + nhập khẩu và hàng nội địa thông qua Cảng Phú Mỹ có thể là 2.900.000 tấn.

V- Đầu tư thêm để phát triển :

Hiện nay, Cảng Phú Mỹ đã có 02 cẩu bờ Liebherr và 02 nhà kho lớn tương đối hiện đại có sức chứa tổng cộng 120.000 tấn hàng xá.
Sắp tới, để đáp ứng nhu cầu bốc dỡ hàng nhanh từ tàu panamax, Cảng Phú Mỹ sẽ mua thêm 01 cẩu Liebherr thứ 03 có thông số kỹ thuật như hai cẩu trước và xây thêm một nhà kho chứa hàng xá có sức chứa 60.000 tấn.

Trong năm 2006 Cảng Phú Mỹ đã nối dài cầu cảng thêm 153m, nâng tổng chiều dài cầu cảng lên 453m để có thể nhận 02 tàu panamax cùng một lúc. Nếu 03 tàu panamax hay handimax đến Cảng cùng một lúc thì thiếu cầu cho 01 tàu cập cảng.
Tuy nhiên, Cảng Phú Mỹ không thể nối dài thêm cầu cảng để nhận thêm tàu và hàng do vùng nước bị hạn chế ở phía hạ lưu bởi sự hiện diện của Cảng PTSC phục vụ cho Nhà Máy Đạm Phú Mỹ và phía thượng lưu bởi dự án treo Cảng Thị Vãi.
Trong tình hình cầu bến và kho bãi của Cảng Phú Mỹ như hiện nay thì cung và cầu đã ở mức bảo hòa. Cảng Phú Mỹ sẽ không tìm thêm đối tác mới mà chủ trương dành mọi khả năng để phục vụ tốt các khách hàng đã ký hợp đồng dài hạn với Cảng.

VI- Kiến nghị :

Trong bài tham luận này Cảng Phú Mỹ xin dành một phần nhỏ nhằm đề đạt lên Chính quyền các cấp những kiến nghị liên quan đến một số việc cần làm ngay mà báo chí trong nước cũng như những Doanh Nghiệp xây dưng cảng biển đã đề cập cách đây không lâu :

1- Sớm đầu tư làm đường cho cảng biển :

Theo chúng tôi được biết thì trên sông Thị Vãi – Cái Mép đã có ít nhất 08 dự án xây dựng cảng nước sâu quy mô lớn đã được Thủ Tướng Chính Phủ cấp phép xây dựng. Vốn đầu tư của mỗi dự án lên đến hàng trăm triệu đô la Mỹ. Tuy nhiên một số dự án chậm triển khai xây dựng do chưa có đường nối liền quốc lộ 51 với địa điểm thi công. Không có đường thì các nhà đầu tư không thể đưa máy móc thiết bị, vật tư vào xây dựng cảng.
Riêng tại Khu Công Nghiệp Phú Mỹ I, con đường số 13 (dài khoảng 1km) nối quốc lộ 51 với Cảng Phú Mỹ, Cảng PTSC và Cảng Thép đã xuống cấp trầm trọng cần phải được sửa chữa và nâng cấp.

2- Nới rộng quốc lộ 51 :

Trong tương lai, khi các cảng biển mới trên sông Thị Vải-Cái Mép đi vào hoạt động cùng với sự phát triển của các khu công nghiệp dọc theo quốc lộ 51 như khu công nghiệp Cái Mép, Phú Mỹ, Mỹ Xuân, Nhơn Trach, Long Thành,...v.v thì quốc lộ 51 có 4 làn xe như hiện nay sẽ quá tải và gây ra ùn tắc giao thông. Cảng Phú Mỹ cũng như những Doanh Nghiệp tại địa phương đề nghị Chính quyền các cấp có kế hoạch sớm mở rộng quốc lộ 51 từ bốn làn xe lên 6 làn xe để đáp ứng nhu cầu lưu thông hàng hóa trong vài năm tới.
Ngoài ra, như báo chí đưa tin, cầu Đồng Nai đã cũ và yếu. Nếu quá tải, cầu Đồng Nai có thể sập bất cứ lúc nào. Chúng tôi kính đề nghị Chính Quyền tỉnh Đồng Nai sớm có kế hoạch cho sửa chữa gia cố cầu Đồng Nai để bảo vệ tính mạng và tài sản cho người dân.

3- Nạo vét luồng sông :

Trên luồng tàu vào các cảng trên sông Thị Vãi-Cáp Mép có 02 điểm cạn :

Điểm cạn thứ nhất nằm ở vị trí trước Trạm Hoa Tiêu, có cốt luồng 10m và điểm cạn thứ hai ở vị trí trước khi tàu đến vùng neo Gò Gia, khoảng giữa phao số 6 và số 8, có cốt luồng 9.2m.
Nếu 02 điểm cạn nêu trên không được nạo vét thì tàu > 70.000DWT đầy tải sẽ không vào được các cảng ở sâu bên trong mà phải cho chuyển tải ở vùng neo như trước nay. Chúng tôi mong Chính Quyền tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu sớm có phương án cho nạo vét 02 điểm cạn nói trên.

Cảng Phú Mỹ xin cám ơn quý vị đã quan tâm theo dõi và chúc Đại hội thành công tốt đẹp.

Đại diện Cảng Phú Mỹ
NGUYỄN THU TRANG

Phó Tổng Giám Đốc